این کیمیای هستی ( سه جلد )
قطع رقعی
تعداد 3 جلد
درباره کتاب :
کتاب «این کیمیای هستی» مجموعهای است که حاصل دههها تأمل، نقد و پژوهش دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی درباره جهان شعری حافظ شیرازی است. این اثر را میتوان یکی از معتبرترین منابع برای درک مدرن و عمیق از حافظ دانست.
۱. ساختار و محتوای کتاب
این مجموعه معمولاً در سه مجلد تدوین شده است که هر کدام از زاویهای متفاوت به حافظ میپردازد:
-
جلد اول (جمالشناسی): به بررسی ویژگیهای هنری، ساختار زبان و جادوی سخن حافظ اختصاص دارد.
-
جلد دوم (یادداشتها): شامل حاشیهها و نکات دقیق پژوهشی بر ابیات خاص و کلمات کلیدی دیوان حافظ است.
-
جلد سوم (نقد و نظر): به بررسی دیدگاههای دیگران درباره حافظ و پاسخ به پرسشهای تاریخی و ادبی پیرامون او میپردازد.
۲. دیدگاه منحصربهفرد دکتر شفیعی کدکنی
دکتر شفیعی کدکنی در این کتاب صرفاً به ستایش حافظ نمیپردازد، بلکه با نگاهی ساختارگرا و در عین حال تاریخی، بر چند نکته کلیدی تأکید میکند:
-
موسیقی شعر: او معتقد است حافظ با استفاده از «موسیقی کناری» و «موسیقی درونی»، کلام را به ترازوی کمال رسانده است.
-
رندی: شفیعی کدکنی «رندی» را جوهر اصلی اندیشه حافظ و میراثدار سنت ملامتیه میداند که در مقابل زهد ریاکارانه قد علم میکند.
-
ارتباط با قرآن: او به زیبایی نشان میدهد که چگونه ساختار هنری غزلهای حافظ (پریشانی ظاهری اما پیوستگی باطنی) از ساختار سورههای قرآن تأثیر گرفته است.
۳. چرا این کتاب مهم است؟
این اثر برای خوانندگان حرفهای و علاقهمندان به ادبیات چندین مزیت بزرگ دارد:
-
عبور از کلیشهها: نویسنده از تعابیر تکراری و عرفانیِ صرف دوری کرده و به دنبال کشف «آنِ» شاعرانه در فرم و محتواست.
-
تکیه بر اسناد: هر ادعایی در کتاب با ارجاع به متون کلاسیک و نسخههای خطی همراه است.
-
زبان شیوا: با وجود تخصصی بودن مباحث، لحن دکتر کدکنی همچنان برای شیفتگان ادبیات دلپذیر و خواندنی است.
خلاصه کلام
نام کتاب از بیت معروف حافظ گرفته شده است:
«آنان که خاک را به نظر کیمیا کنند / آیا بود که گوشه چشمی به ما کنند»
این مجموعه در واقع تلاش شفیعی کدکنی است برای نشان دادن این موضوع که حافظ چگونه با «کیمیای هنر»، کلمات ساده فارسی را به گوهری ماندگار و جهانی تبدیل کرده است.










