تاریخ بیهقی ( سه جلد )
قطع وزیری
کتاب تاریخ بیهقی به تصحیح و شرح دکتر خلیل خطیبرهبر، یکی از پرطرفدارترین و کاربردیترین نسخههای این اثر در محیطهای دانشگاهی و برای علاقهمندان به ادبیات کلاسیک است. در واقع، اهمیت اصلی کار خطیبرهبر بیش از آنکه در «تصحیح» (به معنای مقابله نسخههای خطی جدید) باشد، در «شرح و حاشیهنویسی» است.
در ادامه به ویژگیهای برجسته این نسخه اشاره میکنم:
۱. ساختار کتاب
این مجموعه معمولاً در ۳ جلد توسط انتشارات «مهتاب» یا «سعدی» منتشر شده است. دکتر خطیبرهبر متن اصلی را بر پایه تصحیح معتبر دکتر علیاکبر فیاض (که دقیقترین متن را ارائه داده) قرار داده و تمرکز خود را بر سادهسازی و توضیح آن گذاشته است.
۲. ویژگیهای آموزشی و شرح متن
دلیل شهرت این نسخه، حواشی بسیار مفصل آن است:
-
معنی واژگان: در پایین هر صفحه، کلمات دشوار، لغات عربی و اصطلاحات دیوانی دوران غزنوی به دقت معنی شدهاند.
-
توضیح جملات پیچیده: بیهقی نثری استوار و گاه دشوار دارد؛ خطیبرهبر جملات طولانی و پیچیده را به زبان ساده بازگردانی کرده است.
-
شرح ابیات: اشعار عربی و فارسی که در متن تاریخ بیهقی آمده، در حاشیه کتاب ترجمه و تفسیر شدهاند.
-
نکات دستوری و سبکی: نویسنده به ویژگیهای صرفی و نحوی نثر قرن پنجم اشاره کرده که برای دانشجویان ادبیات بسیار مفید است.
۳. دایرةالمعارف اسامی و اعلام
خطیبرهبر در حواشی خود، اطلاعات تاریخی دقیقی درباره اشخاص، مکانها و قبایل ذکر شده در کتاب ارائه داده است، به طوری که خواننده بدون نیاز به منابع دیگر، از هویت شخصیتهای تاریخی آگاه میشود.
۴. مخاطب کتاب
اگرچه متخصصان و پژوهشگران حرفهای ممکن است برای مقابلههای نسخهشناسی به تصحیح یاحقی-سیدی رجوع کنند، اما نسخه خطیبرهبر برای افراد زیر بهترین گزینه است:
-
دانشجویان مقاطع مختلف رشته ادبیات و تاریخ.
-
علاقهمندانی که میخواهند لذت خواندن داستانهایی مثل «دار زدن حسنک وزیر» را بدون توقف در کلمات دشوار تجربه کنند.
-
کسانی که به دنبال یک دوره آموزشی کامل برای درک نثر مرسل و فنی هستند.
نکته منتقدانه: برخی منتقدان معتقدند که حجم بالای حواشی گاهی باعث میشود رشته کلام نویسنده (بیهقی) در ذهن خواننده قطع شود، اما برای یادگیری عمیق متن، این نسخه همچنان بیرقیب است.










