ارجان و کهگیلویه از فتح عرب تا پایان دوره صفوی

کتاب «ارجان و کهگیلویه: از فتح عرب تا پایان دوره صفوی» اثر هاینتس گاوبه (Heinz Gaube) (ایران‌شناس و باستان‌شناس برجسته آلمانی) یکی از مهم‌ترین پژوهش‌های تک‌نگاری و تاریخی-جغرافیایی درباره منطقه جنوب‌غربی ایران است. این اثر را سعید فرهودی به فارسی ترجمه کرده و تحت نظر احمد اقتداری تصحیح و با تعلیقات گسترده تنظیم شده است.

محتوا و اهمیت پژوهش

کتاب تحولات تاریخی، جغرافیایی، ساختارهای شهری و راه‌های ارتباطی حوزه ارجان تاریخی (بهبهان و مناطق اطراف) تا منطقه کهگیلویه را بررسی می‌کند.

• روش‌شناسی تلفیقی: نویسنده داده‌های متون کلاسیک اسلامی (مانند مسالک و ممالک‌ها، ابن‌حوقل، اصطخری و مقدسی) را با پیمایش‌های میدانی، بررسی محوطه‌های باستان‌شناختی و تحلیل نقشه‌های توپوگرافیک ترکیب کرده است.

• تحول از ارجان به کهگیلویه: کتاب به نحوه جابه‌جایی مراکز جمعیتی، علل افول شهر کهن ارجان (بر اثر زلزله‌ها و ناامنی‌های پس از سلجوقیان) و پیدایش مراکز جدید منطقه‌ای و عشایری در کوهستان‌های کهگیلویه پرداخته است.

• شبکه راه‌های کهن: یکی از بخش‌های ارزشمند اثر، بازسازی دقیق راه‌های کاروان‌رو قدیم است که فارس را به خوزستان و بین‌النهرین پیوند می‌داد.

• تعلیقات احمد اقتداری: نقش احمد اقتداری در تکمیل و تصحیح نام‌های جغرافیاییِ محلی، بومی‌سازی تعاریف و افزودن حواشی تحلیلی، ارزش مرجع بودن کتاب را دوچندان کرده است.