از طرف او

درباره کتاب

کتاب «از طرف او» (با نام اصلی Dalla parte di lei که در زبان انگلیسی به From Her Side یا Her Side of the Story ترجمه شده) یکی از شاهکارهای ادبیات فمینیستی و اجتماعی قرن بیستم، نوشته آلبا دِ سِس‌پِدِس (Alba de Céspedes)، نویسنده برجسته کوبایی-ایتالیایی است.

این کتاب در سال ۱۹۴۹ منتشر شد و در ایران با ترجمه درخشان بهمن فرزانه توسط انتشارات آگه به چاپ رسیده است. خود نویسنده این رمان را «داستان یک عشق بزرگ و یک جنایت» توصیف کرده است.

خلاصه داستان کتاب

داستان به صورت یک یادداشت یا مکتوبِ طولانی (روایت اول شخص) از زبان زنی به نام آلساندرا کورتجانی (Alessandra Corteggiani) روایت می‌شود. آلساندرا در حال بازخوانی و مرور زندگی خانوادگی و شخصی خود است تا دلایل رویدادها، انتخاب‌ها و در نهایت یک «جنایت تکان‌دهنده» را که مرتکب شده، دقیقاً از زاویه دید خودش — یعنی «از طرف او» (از طرف زن) — توضیح دهد.

داستان در بستر تاریخی بسیار مهمی در ایتالیا اتفاق می‌افتد؛ سال‌های حکومت فاشیسم، دوران جنگ جهانی دوم، مقاومت ضد فاشیستی و سال‌های بازسازی پس از جنگ.

• بخش اول (کودکی و مادر): آلساندرا کودکی خود را در رم و در خانواده‌ای طبقه متوسط رو به پایین می‌گذراند. مادر او زنی احساساتی است که به خاطر ناکامی عاطفی در زندگی مشترک با پدری سرد و مستبد، دست به خودکشی می‌زند. آلساندرا سوگند یاد می‌کند که هرگز اجازه ندهد سرنوشتِ تسلیم‌شدنیِ مادرش برای او تکرار شود.

• بخش دوم (تبعید به روستا): پس از مرگ مادر، پدرش برای اینکه روحیه سرکش او را مهار کند و به او وظایف یک زن سنتی و مطیع را بیاموزد، او را به روستایی دورافتاده در منطقه آبروتزو نزد اقوامش می‌فرستد. اما این کار نتیجه عکس می‌دهد و آلساندرا با دیدن وضعیت زنان روستایی، نسبت به حقوق زنان و تبعیض‌های جنسیتی آگاه‌تر و مصمم‌تر می‌شود.

• بخش سوم (عشق و ازدواج): آلساندرا به رم بازمی‌گردد و عاشق یک استاد دانشگاه مبارز و ضد فاشیست به نام فرانچسکو می‌شود. او تصور می‌کند فرانچسکو همان مرد ایده‌آلی است که او را به عنوان یک انسانِ برابر می‌بیند، اما پس از ازدواج و با ورود به دنیای سیاست و جنگ، متوجه می‌شود فرانچسکو نیز به مرور غرق در مناسبات مردسالارانه جامعه می‌شود و او را در حاشیه قرار می‌دهد. این ناامیدی عمیق عاطفی، داستان را به سمتی تراژیک هدایت می‌کند.

تم‌ها و مضامین اصلی کتاب

• صدای زنان در تاریخ مردانه: نام کتاب دقیقاً بازتاب‌دهنده محتوای آن است. در دورانی که تاریخ، جنگ و دادگاه‌ها همیشه توسط مردان و از زاویه دید آن‌ها روایت می‌شد، این کتاب اصرار دارد که ماجرا را از «سمتِ زن» بشنویم.

• تقابل آرمان‌گرایی عاطفی و واقعیت جامعه: آلساندرا به دنبال یک عشق مطلق و برابر است؛ عشقی که در آن زن نه مایه سرگرمی مرد باشد و نه سایه‌ای از او. او نمی‌خواهد مثل زنان هم‌نسلش، هویت خود را صرفاً در خانه‌داری و مادری تعریف کند.

• بستر تاریخی و سیاسی: رمان به زیبایی نشان می‌دهد که چطور فاشیسم، جنگ و حتی مبارزات آزادی‌خواهانه، زندگی روزمره و خصوصی افراد (به‌ویژه روابط عاطفی و زناشویی) را تحت تأثیر قرار می‌دهند.

چرا خواندن این کتاب توصیه می‌شود؟ این کتاب یک رمان سرگرم‌کننده ساده نیست؛ بلکه یک کالبدشکافی روانی و اجتماعی بسیار عمیق از روابط زن و مرد است. آلبا دسس پدس با نثری گیرا و پرکشش، فضایی سنگین و در عین حال به شدت ملموس خلق می‌کند. خوانندگان بسیاری معتقدند فضای این کتاب چنان تأثیرگذار است که تا مدت‌ها پس از پایان مطالعه، ذهن را درگیر خود نگه می‌دارد.

اگر به ادبیات داستانی ایتالیا، کتاب‌های با تم روان‌شناختی-اجتماعی و ادبیات فمینیستی علاقه دارید، «از طرف او» یکی از بهترین گزینه‌هاست.