اوژنی گرانده

درباره کتاب

اوژنی گرانده (Eugénie Grandet) یکی از مشهورترین رمان‌های انوره دو بالزاک، نویسنده بزرگ فرانسوی است. این رمان که در سال ۱۸۳۳ منتشر شد، بخشی از مجموعه عظیم «کمدی انسانی» (La Comédie humaine) و در دسته «صحنه‌های زندگی شهرستانی» قرار می‌گیرد.

 خلاصه داستان (The Plot)

داستان در شهر کوچک سومور (Saumur) در فرانسه می‌گذرد و حول محور خانواده گرانده می‌چرخد:

• فلیکس گرانده (پدر): یک بشکه‌ساز سابق که با هوش اقتصادی و خساست شدید، ثروتی افسانه‌ای اندوخته است، اما خانواده‌اش را در فقر ظاهری نگه می‌دارد.

• ورود شارل: زندگی آرام و تکراری آن‌ها با ورود شارل، برادرزاده شیک‌پوش و پاریسی آقای گرانده، دگرگون می‌شود. پدر شارل در پاریس ورشکست شده و خودکشی کرده است و شارل را به عمویش سپرده است.

• عشق و ایثار: اوژنی، دختر ساده و پاک‌دل خانواده، عاشق پسرعموی خود می‌شود و تمام سکه‌های طلای پس‌انداز خود را به شارل می‌دهد تا او بتواند برای تجارت به هند برود.

• خشم پدر: وقتی آقای گرانده می‌فهمد طلاها نیستند، اوژنی را در اتاقش زندانی می‌کند و زندگی را بر او و مادرش سیاه می‌کند.

• پایان تراژیک: سال‌ها می‌گذرد. پدر و مادر می‌میرند و اوژنی وارث ثروتی عظیم می‌شود. شارل از هند بازمی‌گردد، اما او دیگر آن جوان عاشق‌پیشه نیست؛ او حالا مردی پول‌پرست و فاسد شده است که برای مقام و ثروت با دختری از اشراف ازدواج می‌کند. اوژنی نیز با قلبی شکسته، ثروتش را صرف امور خیریه می‌کند و در تنهایی و پارسایی پیر می‌شود.

مضامین اصلی (Themes)

• قدرت ویرانگر پول: بالزاک در این رمان نشان می‌دهد که چگونه پول می‌تواند جایگزین مذهب، عشق و انسانیت شود. در خانه گرانده، طلا تنها خدای پرستیده‌شده است.

• معصومیت در برابر فساد: داستان تقابل دائم بین دنیای پاک و روستایی اوژنی و دنیای حسابگرانه و بی‌رحم پاریس (و پدرش) است.

• وضعیت زنان: رمان نشان‌دهنده محدودیت‌های شدید زنان در قرن نوزدهم است؛ زنانی که یا زیر سلطه پدر هستند یا زیر سلطه شوهر، و حتی ثروت عظیم هم نمی‌تواند آزادی واقعی به اوژنی بدهد.

اهمیت ادبی

اوژنی گرانده شاهکار رئالیسم (واقع‌گرایی) است. بالزاک با دقتی میکروسکوپی جزئیات خانه، لباس‌ها و حساب‌وکتاب‌های مالی را توصیف می‌کند تا فضایی خفقان‌آور را بسازد. داستایوفسکی، نویسنده بزرگ روس، چنان تحت تأثیر این اثر بود که اولین کار ادبی‌اش، ترجمه همین رمان به زبان روسی بود.

جمله‌ای معروف از کتاب:

“پول، خدایِ زمانه است و قدرت مطلق دارد.”