بیشعوری

درباره کتاب

کتاب «بیشعوری» (با عنوان اصلی Asshole No More) نوشته‌ی خاویر کرمنت، یکی از پرفروش‌ترین و جنجالی‌ترین کتاب‌های روان‌شناسی/طنز در ایران طی سال‌های اخیر است.

این کتاب در قالبی طنزآمیز اما جدی، به بررسی پدیده‌ی «بیشعوری» به عنوان یک بیماری و اعتیاد می‌پردازد. در ادامه

۱. ایده اصلی کتاب چیست؟

خاویر کرمنت در این کتاب، دیدگاه متفاوتی نسبت به رفتارهای آزاردهنده‌ی انسان‌ها دارد. او معتقد است:

• بیشعوری حماقت نیست: بیشعورها احمق نیستند؛ اتفاقاً بسیاری از آن‌ها هوش و موقعیت اجتماعی بالایی دارند.

• بیشعوری یک بیماری است: نویسنده استدلال می‌کند که بیشعوری یک نوع «اعتیاد» به رفتار بد و ضایع کردن حقوق دیگران است که فرد از آن لذت می‌برد.

• اولین گام درمان: سخت‌ترین مرحله درمان، پذیرش این واقعیت است که «من بیشعور هستم». کرمنت حتی خود را هم به عنوان یک «بیشعورِ درمان‌شده» معرفی می‌کند تا به مخاطب جرات روبرو شدن با خودش را بدهد.

۲. ساختار و محتوای کتاب

کتاب معمولاً به چند بخش کلی تقسیم می‌شود:

• چه کسی بیشعور است؟ تعریف علائم و نشانه‌های این بیماری (مانند خودپسندی، عدم همدلی، وقاحت و…).

• انواع بیشعورها: نویسنده دسته‌بندی‌های جالبی ارائه می‌دهد، مثل:

  • بیشعور اجتماعی: کسی که قوانین مدنی را رعایت نمی‌کند.

  • بیشعور تجاری: کسی که در بازار و کار فقط به سود خود فکر می‌کند و اخلاق ندارد.

  • بیشعور مقدس‌مآب: کسی که از مذهب یا اخلاقیات به عنوان سلاحی برای کوبیدن دیگران استفاده می‌کند.

  • بیشعور دیوان‌سالار (اداری): کارمندانی که از کاغذبازی و اذیت کردن ارباب رجوع لذت می‌برند.

• راه‌حل و درمان: ارائه راهکارهایی برای کنترل و بهبود این رفتارها (که البته بیشتر جنبه خودشناسی دارد تا درمان کلینیکی).

۳. سبک و لحن کتاب

این کتاب یک اثر علمی یا آکادمیک خشک نیست. سبک آن «طنز» و «هجو» است. نویسنده با زبانی تند، صریح و بامزه، رفتارهایی را توصیف می‌کند که همه ما روزانه با آن‌ها سر و کار داریم. همین لحن باعث شده که خواندن آن بسیار کشش داشته باشد.

۴. چرا در ایران اینقدر محبوب شد؟

• همذات‌پنداری: خواننده ایرانی با خواندن کتاب، بلافاصله مصادیق آن را در رانندگی، ادارات، همسایگان و حتی در وجود خودش پیدا می‌کند.

• نام‌گذاری جسورانه: انتخاب کلمه‌ی «بیشعوری» برای عنوان کتاب (که در فرهنگ ما بار معنایی سنگینی دارد) کنجکاوی زیادی برانگیخت.

• نقد اجتماعی: این کتاب به نوعی زبانِ دلِ بسیاری از مردم شد که از رفتارهای غلط اجتماعی به ستوه آمده بودند.

نکته مهم

هرچند این کتاب در دسته‌ی روان‌شناسی طبقه‌بندی می‌شود، اما نباید آن را به عنوان یک متن علمیِ دقیق (مثل کتب فروید یا یونگ) در نظر گرفت. این کتاب بیشتر یک راهنمای خودیاری با چاشنی طنز است که هدفش آگاه‌سازی ما نسبت به رفتارهای زشتمان است.

پیشنهاد: اگر احساس می‌کنید اطرافتان پر از آدم‌هایی است که روی اعصابتان راه می‌روند، یا اگر دوست دارید با نگاهی طنزآمیز رفتارهای خودتان را نقد کنید، خواندن این کتاب تجربه‌ی جالبی خواهد بود.