جاسوس

درباره کتاب

کتاب «جاسوس» (The Spy) یکی از آثار متفاوت پائولو کوئلیو است که در سال ۲۰۱۶ منتشر شد. این کتاب برخلاف آثار نمادین و عرفانی او (مثل کیمیاگر)، بر پایه یک شخصیت واقعی و تاریخی بنا شده است: ماتا هاری.

در ادامه، تحلیل این کتاب و ویژگی‌های ترجمه آرش حجازی را برایت خلاصه کرده‌ام:

۱. داستان کتاب: رقصنده‌ای که جاسوس شد

کتاب روایتگر زندگی جنجالی «ماتا هاری» است؛ زنی که در جریان جنگ جهانی اول به اتهام جاسوسی برای آلمان‌ها، توسط فرانسوی‌ها تیرباران شد.

• ساختار روایت: داستان به صورت نامه‌نگاری (نامه ماتا هاری به وکیلش از داخل زندان) روایت می‌شود. او در این نامه‌ها از کودکی‌اش در هلند، ازدواج ناموفق در اندونزی و در نهایت تبدیل شدنش به مشهورترین رقصنده و معشوقه سران سیاسی در پاریس می‌گوید.

• تم اصلی: کوئلیو در این کتاب به مفهوم آزادی زن، قضاوت‌های جامعه و بهای سنگینی که یک فرد برای «متفاوت بودن» می‌پردازد، توجه کرده است. او ماتا هاری را نه یک جاسوس خائن، بلکه زنی می‌بیند که قربانی بازی‌های سیاسی مردان قدرت‌طلب شد.

۲. ویژگی‌های ترجمه آرش حجازی

آرش حجازی مترجم انحصاری و دوست نزدیک پائولو کوئلیو است. ترجمه او از این کتاب ویژگی‌های خاصی دارد:

• لحن صمیمی و روان: حجازی به دلیل شناخت عمیقی که از سبک نویسندگی کوئلیو دارد، توانسته لحن شاعرانه و در عین حال گزنده نویسنده را به خوبی به فارسی برگرداند.

• امانت‌داری: کوئلیو معمولاً نسخه‌های پیش از انتشار را برای حجازی می‌فرستاد، به همین دلیل ترجمه‌های او اغلب همزمان با نسخه جهانی و با دقت بالایی عرضه می‌شدند.

• مقدمه مترجم: در نسخه‌های منتشر شده توسط انتشارات کاروان، معمولاً مقدمه‌هایی از حجازی وجود دارد که به درک فضای ذهنی نویسنده کمک می‌کند.

۳. نقد کوتاه کتاب

برخی منتقدان معتقدند کوئلیو در این کتاب از سبک همیشگی‌اش (جملات قصار و پندآموز) کمی فاصله گرفته و به سمت رئالیسم تاریخی رفته است. با این حال، هنوز هم ردپای فلسفه شخصی او درباره «تقدیر» و «شجاعتِ خود بودن» در جای‌جای کتاب دیده می‌شود.

مقایسه ماتا هاری در کتاب و واقعیت

یک جمله مشهور از کتاب: «من زنی هستم که در زمان اشتباهی به دنیا آمدم و هیچ‌چیز نمی‌تواند این را اصلاح کند. نمی‌دانم آیا در آینده از من یاد خواهد شد یا نه، اما اگر شد، امیدوارم مرا نه به عنوان یک قربانی، بلکه به عنوان کسی ببینند که با شجاعت پیش رفت و بهای آن را بدون ترس پرداخت.»

این کتاب برای کسانی که به داستان‌های زندگی‌نامه‌ای (Biographical Fiction) و موضوعات مربوط به حقوق زنان در تاریخ علاقه دارند، بسیار جذاب است.