سرگذشت من ( اتوبیوگرافی چارلی چاپلین )

درباره کتاب

کتاب «سرگذشت من» (با نام اصلی My Autobiography)، اتوبیوگرافی یا خودزندگینامه‌ی خواندنی و پرفرازونشیب چارلی چاپلین، نابغه‌ی بی‌تکرار سینمای صامت است که اولین بار در سال ۱۹۶۴ منتشر شد. در ایران، یکی از معتبرترین و شناخته‌شده‌ترین ترجمه‌های این کتاب سترگ، توسط جمشید نوایی انجام شده است .

در ادامه، جزئیات و بخش‌های مختلف این کتاب ارزشمند را با هم مرور می‌کنیم:

۱. درون‌مایه و محتوای کتاب

این کتاب فراتر از یک خاطره‌نویسی معمولیِ یک ستاره‌ی سینماست؛ چاپلین در این اثر ۷۰۰ صفحه‌ای، با صداقت و جزئیات فراوان، مسیر زندگی‌اش را از تاریک‌ترین نقاط فقر تا اوج قله‌های ثروت و محبوبیت جهانی روایت می‌کند. کتاب را می‌توان به چند بخش اصلی تقسیم کرد:

• کودکی تاریک و رنج‌آور در لندن: چاپلین از فقر مطلق، بیماری روانی مادرش، زندگی در نوانخانه‌ها و کار اجباری در دوران کودکی می‌گوید. این بخش به ما نشان می‌دهد که ریشه‌ی بسیاری از تصویرهای غم‌انگیز و در عین حال انسانی فیلم‌های او (مثل فیلم پسربچه) از کجا نشأت گرفته است.

• ورود به دنیای هنر و تولد «ولگرد»: او تعریف می‌کند که چطور از تئاترهای خیابانی و وودویل (تئاترهای شاد و عامه‌پسند) به آمریکا رسید، وارد سینما شد و چطور شخصیت مشهور «ولگرد کوچولو» (شلوار گشاد، کفش‌های بزرگ، عصا و کلاه دربی) را خلق کرد.

• دوران طلایی هالیوود و پشت صحنه فیلم‌ها: او از ساخت شاهکارهایی مثل عصر جدید، روشنایی‌های شهر و دیکتاتور بزرگ می‌گوید و چالش‌های مستقل کار کردن در هالیوود را شرح می‌دهد.

• دیدگاه‌های سیاسی و اخراج از آمریکا: چاپلین از عقاید صلح‌طلبانه‌اش، مخالفتش با جنگ و سلاح‌های هسته‌ای و در نهایت اتهامات سیاسی که در دوران «مک‌کارتیسم» در آمریکا به او زده شد و منجر به تبعید خودخواسته‌اش به سوئیس گردید، پرده برمی‌دارد.

۲. ویژگی‌های ترجمه جمشید نوایی

جمشید نوایی (مترجم برجسته‌ی ایرانی) برای برگردان این کتاب وقت و دقت زیادی صرف کرده است. از ویژگی‌های این ترجمه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• لحن روان و وفادار به متن اصلی: نوایی توانسته لحن داستان‌گو، صمیمی و در عین حال ادیبانه و پرجذبه‌ی خودِ چاپلین را به فارسی منتقل کند؛ به‌طوری که کتاب اصلاً حس یک متن ترجمه‌شده‌ی خشک را ندارد.

• جامعیت و متن کامل: این ترجمه بدون سانسورهای آسیب‌زننده به متن اصلی و به صورت کامل (حدود ۷۲۵ صفحه همراه با تصاویر تاریخی در انتهای کتاب) ارائه شده است.

• پانویس‌های روشنگر: مترجم در بخش‌هایی که چاپلین به نام شخصیت‌ها، بازیگران قدیمی، مکان‌ها یا اصطلاحات خاص سینمایی و تئاتری قرن نوزدهم و بیستم اشاره می‌کند، پانویس‌های بسیار مفیدی برای درک بهتر مخاطب ایرانی اضافه کرده است.

برشی جذاب از کتاب (با ترجمه جمشید نوایی): «وقتی به اتاق رختکن می‌رفتم به خود گفتم بهتر است شلوار گل‌و‌گشاد بپوشم و عصایی نازک به‌دست بگیرم و یک جفت کفش گت‌وگنده به پا کنم و کلاه دربی هم بر سر بگذارم. دلم می‌خواست ظاهری بی‌قواره و ناجور داشته باشم: شلوار گشاد، کت تنگ، کلاه کوچک و کفش‌های بسیار بزرگ…» (لحظه خلق شخصیت ولگرد کوچولو)

چرا خواندن این کتاب پیشنهاد می‌شود؟

این کتاب فقط برای دوست‌داران سینما نیست؛ بلکه پرتره‌ای درخشان از تاریخ قرن بیستم، تغییرات هالیوود، جنگ‌های جهانی و مهم‌تر از همه، داستان ایستادگی یک انسان در برابر سختی‌های زندگی است. جرج برنارد شاو، نویسنده‌ی بزرگ، درباره‌ی چاپلین گفته بود: «او تنها نابغه‌ی برآمده از صنعت فیلم است.» و این کتاب به بهترین شکل این نبوغ و ابعاد پنهان شخصیت او را آشکار می‌کند.