فراموشخانه و فراماسونری در ایران ( سه جلد )

درباره کتاب

 این کتاب یکی از منابع مهم و در عین حال بحث‌برانگیز در مورد تاریخ فراماسونری در ایران و جهان  به حساب میاد.

اسماعیل رایین در این کتاب به بررسی عمیق حضور و تأثیر فراماسونری (که ان رو با نام “فراموشخانه” هم در کتابش ذکر کرده) در تاریخ معاصر ایران پرداخته. او تلاش کرده تا چگونگی ورود این تشکیلات به ایران، گسترش ان در دوران قاجار و پهلوی، و نقش احتمالی ان در رویدادهای سیاسی و اجتماعی رو روشن کند.

نکات کلیدی که در این کتاب به آنها  پرداخته شده عبارتند از:

جلد اول کتاب شامل مقدمه ای بر فراماسونری و پیشینه آن  در جهان است .
جلد دوم به ساختار لژ‌های فراماسونری و تاریخچه آن‌ها در ایران می‌پردازد .
جلد سوم به طور اختصار لژ‌های ایران را واکاوی می‌کند .

• تاریخچه ورود فراماسونری به ایران: رایین به دوران اولین نفوذ این تشکیلات و چگونگی شکل‌گیری لژهای ماسونی در شهرهای مختلف ایران اشاره می‌کنه.
• ارتباط با قدرت‌های خارجی: او به پیوندهای احتمالی بین فراماسونری ایران و قدرت‌های خارجی، به ویژه انگلیس و فرانسه، پرداخته و تأثیر این روابط بر سیاست داخلی ایران رو بررسی کرده است .
• نقش در انقلاب مشروطه و دوران پهلوی: بخش قابل توجهی از کتاب به نقش ادعایی فراماسونرها در انقلاب مشروطه و همچنین فعالیت‌های ان ها  در دوران حکومت پهلوی اختصاص دارد .
• معرفی چهره‌های سرشناس: رایین به معرفی شخصیت‌های برجسته‌ای که به گفتهٔ او عضو این تشکیلات بوده‌اند، می‌پردازد .
• در این کتاب تاریخ سازمان‌های سری فراماسونری در ایران و نام چند صد عضو ایرانی این سازمان‌ها آورده شده است. در این کتاب دهها کلیشه از مدرک عضویت، سوگندنامه، دعوتنامه به مجالس و تصاویر ایرانیان فراماسون ملبس به جامه فراماسون‌ها آورده شده است.

این کتاب به دلیل دسترسی نویسنده به اسناد و مدارک تاریخی (که البته نحوه دسترسی و تفسیر اون‌ها گاهی مورد بحث قرار گرفته) و همچنین جسارتش در طرح موضوع، با استقبال و همچنین انتقادات زیادی روبرو شده است . برخی معتقدند که رایین در تحلیل‌هاش کمی اغراق کرده یا به شواهد با نگاهی خاص نگریسته، اما در عین حال نمی‌شود  اهمیت ان  رو به عنوان یک پژوهش در این حوزه نادیده گرفت.