لایبنیتز ( مختصری از احوال و آثار و عقاید او )

درباره کتاب

کتاب «لایب‌نیتس» (یا لایبنیتز) اثر دکتر ذبیح‌الله صفا، یکی از آثار پژوهشی و تألیفی ارزشمند این استاد بزرگ در حوزه فلسفه غرب است. گرچه دکتر صفا را بیشتر به عنوان «پدر تاریخ ادبیات ایران» و نویسنده کتاب‌های مرجعی چون تاریخ ادبیات در ایران و حماسه سرایی در ایران می‌شناسند، اما تحصیلات و علایق او در حوزه فلسفه و علوم عقلی نیز بسیار عمیق بود و کتاب لایب‌نیتس حاصل همین بخش از دغدغه‌های فکری اوست.

در ادامه، جزئیات و ویژگی‌های اصلی این کتاب آورده شده است:

 موضوع و محتوای کتاب

این کتاب به بررسی جامع زندگی، زمانه و به ویژه آراء و اندیشه‌های فلسفی گوتفرید ویلهلم لایب‌نیتس (فيلسوف، ریاضی‌دان و دانشمند بزرگ آلمانی قرن هفدهم و هجدهم) می‌پردازد. دکتر صفا در این اثر تلاش کرده است تا مفاهیم پیچیده فلسفه لایب‌نیتس را به زبانی روشن برای مخاطبان فارسی‌زبان تبیین کند. از جمله کلیدی‌ترین مباحثی که در کتاب به آن‌ها پرداخته شده، عبارتند از:

• نظریه مونادها (جواهر فرد یا Monadology): تبیین دیدگاه لایب‌نیتس درباره ذرات بنیادین و غیرقابل‌تجزیه جهان که دارای حیات و شعور هستند.

• اصل هماهنگی پیشین‌بنیاد (Pre-established Harmony): توضیح چگونگی ارتباط میان روان و تن (ماده و روح) بدون نیاز به تاثیر مستقیم آن‌ها بر یکدیگر.

• خوش‌بینی فلسفی و بهترین جهان ممکن: بررسی این نظریه لایب‌نیتس که جهان موجود، بهترین جهانی است که خداوند می‌توانسته خلق کند.

• تلاش برای آشتی میان فلسفه‌ها: تبیین رویکرد لایب‌نیتس در سازگاری دادن میان فلسفه دکارت، مدرنیسم و ارستوگرایی (مشایی).

 ویژگی بارز اثر: نگاه تطبیقی و قلم فیلسوفانه

دکتر ذبیح‌الله صفا علاوه بر ادبیات، در رشته فلسفه نیز تحصیل کرده بود (او پایان‌نامه دکتری خود را زیر نظر استادان بزرگی گذراند و کتاب معروف تاریخ علوم عقلی در تمدن اسلامی را نیز نوشت). به همین دلیل، در تالیف کتاب لایب‌نیتس:

• از اصطلاحات دقیق فلسفه اسلامی برای معادل‌سازی و تفهیم بهتر فلسفه اروپایی به خواننده ایرانی استفاده کرده است.

• لحن کتاب پژوهشی، دقیق و در عین حال روان است که برای دانشجویان فلسفه و علاقه‌مندان به تاریخ سیر حکمت در اروپا یک منبع کلاسیک و مفید به شمار می‌رود.

نکته جالب: لایب‌نیتس جمله‌ای معروف دارد که می‌گوید: «فلسفه دکارت به‌منزله دهلیز حقیقت است، از آن باید وارد شد اما نباید آن‌جا متوقف ماند.» دکتر صفا در این کتاب به خوبی نشان می‌دهد که چگونه لایب‌نیتس با وجود احترام به دکارت، مسیر مستقل و شگفت‌انگیز خود را در فلسفه عقل‌گرایی قرن هفدهم پایه‌گذاری کرد.