نخستین سکه های امپراتوری اسلام

درباره کتاب

کتاب «نخستین سکه‌های امپراتوری اسلام» (با عنوان انگلیسی A study of the earliest coinage of the Islam empire) یکی از آثار مهم و تخصصی در حوزه سکه‌شناسی تاریخی و باستان‌شناسی دوره اسلامی است.

مشخصات و ویژگی‌های اصلی این کتاب به شرح زیر است:

محتوا و اهمیت کتاب

این کتاب به بررسی دوران بسیار مهم و انتقالی در تاریخ پولی جهان اسلام می‌پردازد؛ یعنی دورانی که اعراب پس از فتوحات، هنوز سیستم پولی مستقل نداشتند و از سکه‌های امپراتوری ساسانی (در شرق) و امپراتوری بیزانس (در غرب) استفاده می‌کردند.

موضوعات کلیدی که کتاب به آن‌ها می‌پردازد عبارتند از:

• سکه‌های عرب‌-ساسانی: بخش عمده‌ای از پژوهش به درهم‌های نقره‌ای اختصاص دارد که در دهه‌های اول هجری توسط خلفای راشدین، حکام اموی و عباسی در ایران ضرب می‌شدند. این سکه‌ها از نظر ظاهری کاملاً شبیه سکه‌های خسرو دوم (پرویز) یا یزدگرد سوم بودند، اما عباراتی به خط کوفی (مانند «بسم‌الله»، «لله الحمد» یا «جید») در حاشیه آن‌ها اضافه می‌شد.

• اصلاحات پولی عبدالملک بن مروان: کتاب روند حذف تصاویر پادشاهان ساسانی و نمادهای زرتشتی (مثل آتشدان و هیربدان) و جایگزینی آن‌ها با آیات قرآن و خط کوفی در سال‌های ۷۶ تا ۷۹ هجری را تحلیل می‌کند.

• مستندسازی تصویری فوق‌العاده: یکی از ویژگی‌های ارزشمند این کتاب، وجود حدود ۱۴۰۰ تصویر از سکه‌های کهن است. نویسنده با زحمت فراوان این تصاویر را گردآوری کرده و نکته مهم این است که تصاویر همگی به اندازه طبیعی خود سکه‌ها چاپ شده‌اند تا پژوهشگران بتوانند جزئیات ظریف خطوط پهلوی، کوفی و نقوش را به دقت بررسی کنند.

• • رویکرد تاریخ‌نگاری از روی کتیبه‌ها: کتاب صرفاً یک کاتالوگ نیست؛ بلکه با بررسی نام حاکمان، سال ضرب و محل ضرابخانه‌ها، جغرافیای سیاسی و روند فتوحات صدر اسلام را بازسازی می‌کند.

  جمله معروفی از مقدمه یا متن کتاب نقل شده که اهمیت این اثر را نشان می‌دهد:

  «هیچ چیز بیشتر از پژوهش درباره سکه‌های کهن جذابیت ندارد، تمام تاریخ در آن‌ها خلاصه است؛ آن‌ها روایت بشریت‌اند.»

این اثر جزو منابع مرجع برای دانشجویان باستان‌شناسی، تاریخ اسلام، تاریخ ایران باستان و البته مجموعه‌داران و کلکسیونرهای سکه‌های چکشی و قدیمی به شمار می‌رود. نویسنده در بخشی از کتاب اهمیت کار خود را با این جمله زیبا توصیف می‌کند: «هیچ چیز بیشتر از پژوهش درباره سکه‌های کهن جذابیت ندارد، تمام تاریخ در آن‌ها خلاصه است؛ آن‌ها روایت بشریت‌اند.»