چنین کنند بزرگان

درباره کتاب

«چنین کنند بزرگان» یکی از مشهورترین، طنزآمیزترین و خواندنی‌ترین آثار طنز ادبیات معاصر ایران است که به قلم و ترجمه/تألیف استاد نجف دریابندری پدید آمده است.

برای درک بهتر این کتاب، دانستن داستانی که پشت انتشار آن وجود دارد بسیار اهمیت دارد:

داستان شکل‌گیری و شوخی بزرگ کتاب

نکتهٔ شگفت‌انگیز و جذاب کتاب در هویت نویسندهٔ آن نهفته است:

• نویسنده واقعی روی جلد: روی جلد کتاب نام نویسنده‌ای به نام «ویل کاپی» (Will Cuppy) – طنزپرداز آمریکایی – و نام نجف دریابندری به عنوان «مترجم» درج شده است.

• واقعیت پشت پرده: نجف دریابندری در واقع بخش‌های زیادی از این کتاب را خود نوشته و شوخی‌ها و خنگ‌بازی‌های تاریخی را با فرهنگ و ظرائف زبان فارسی بومی‌سازی کرده است! او اثر اصلی ویل کاپی (The Decline and Fall of Practically Everybody) را پایه قرار داده، اما چنان آن را با طنز ایرانی، لحن جدّی‌نما (Deadpan) و تعابیر شیرین فارسی درآمیخته که اثر بیشتر یک بازآفرینی و تألیف طنزآمیز است تا یک ترجمهٔ صرف.

موضوع و محتوای کتاب

کتاب نگاهی شوخ‌طبعانه، هجوآمیز و کاملاً ساختارشکَن به زندگینامهٔ شخصیت‌های بزرگ و برجستهٔ تاریخ جهان دارد.

دریابندری (و کاپی) در این کتاب هالهٔ قداست و عظمت را از چهرهٔ پادشاهان، فاتحان، دانشمندان و معشوقه‌های مشهور تاریخ برمی‌دارند و آن‌ها را با تمام حماقت‌ها، عادات عجیب و رفتارهای خنده‌دارشان تصویر می‌کنند.

برخی از چهره‌های حاضر در کتاب:

• پادشاهان و فاتحان: اسکندر مقدونی، ژولیوس سزار، ناصرالدین شاه (یا همان نگاه طنز به شاهان)، شارلمانی، کریستف کلمب.

• چهره‌های مصری و باستانی: خئوپس (سازنده هرم بزرگ)، کئوپاترا.

• شخصیت‌های علمی و ادبی: شکسپیر، نیوتن و…

ویژگی‌های برجسته و سبک نگارش

1. لحن رسمی همراه با محتوای پوچ (تضاد طنزساز): لحن نگارش بسیار موقر، تاریخی و مانند کتاب‌های مرجع و جدی است؛ اما محتوایی که ارائه می‌دهد کاملاً پوچ، خنده‌دار و مضحک است. همین تضاد، منبع اصلی خنده در کتاب است.

2. پاورقی‌های فوق‌العاده: بخش زیادی از طنز کتاب در پاورقی‌ها جریان دارد! ارجاعات الکی به منابع تاریخی ناپیدا، توضیحات اضافه دربارهٔ مسائل کاملاً بی‌اهبّت، و بحث‌های عجیب در پاورقی‌ها، خواننده را غافلگیر می‌کند.

3. نثری بی‌نظیر و روان: مثل همیشه، چیره دستی نجف دریابندری در زبان فارسی باعث شده جمله تا جملهٔ کتاب خوش‌خوان، صریح و سرشار از ظرافت‌های زبانی باشد.

چرا خواندن این کتاب توصیه می‌شود؟

• کاهش استرس و خندهٔ عمیق: کتاب هدف کلانی جز سرگرم کردن و خنداندن مخاطب با یک طنز فاخر و هوشمندانه ندارد.

• نگاه متفاوت به تاریخ: باعث می‌شود یاد بگیریم به چهره‌های قدرتمند تاریخ بیش از حد متعصبانه یا اسطوره وار نگاه نکنیم.

• شاهکار زبان فارسی: نمونه‌ای عالی از چگونگی به‌کارگیری زبان فارسی برای خلق طنز موقعیت و طنز کلامی است.