چهره های اصفهان ( سیر تحول عکاسی پرتره نگار )

کتاب «چهره‌های اصفهان: سیر تحول عکاسی پرتره‌نگار در اصفهان» اثری پژوهشی و بسیار ارزشمند از پریسا دمندان (عکاس و پژوهشگر تاریخ عکاسی) است. این کتاب فقط یک آلبوم عکس قدیمی نیست، بلکه یک سند مردم‌شناسی، تاریخی و هنری از جامعه اصفهان در دوران اواخر قاجار و پهلوی اول و دوم به شمار می‌رود.

در ادامه، جزئیات و ویژگی‌های اصلی این کتاب ارزشمند را بررسی می‌کنیم:

۱. موضوع و بدنه اصلی کتاب

تمرکز اصلی کتاب بر روی نگاهی تاریخی به عکاسی پرتره (چهره‌نگاری) در شهر اصفهان است. پریسا دمندان با تلاش فراوان و جستجو در صندوقچه‌ها، آرشیوهای شخصی و استودیوهای قدیمی عکاسان اصفهان، توانسته مجموعه‌ای بی‌نظیر از شیشه‌ها و فیلم‌های عکاسی قدیمی را کشف، بازسازی و مستندسازی کند.

کتاب نشان می‌دهد که چگونه عکاسی از یک پدیده لوکس و درباری در اواخر عصر قاجار، به آرامی وارد زندگی روزمره مردم عادی، کارگران، زنان، ایلات و عشایر، و مهاجران در اصفهان شد.

۲. بخش‌های مهم و محتوای تصویری

این کتاب سیر تحول عکاسی را در چند دوره و زاویه دید مختلف بررسی می‌کند:

• عکس‌های دوران قاجار: بررسی اولین نشانه‌های ورود دوربین به اصفهان و عکس‌هایی که از حاکمان، خوانین و طبقه اشراف گرفته شده است.

• مهاجران لهستانی در اصفهان: یکی از درخشان‌ترین و معروف‌ترین بخش‌های پژوهش پریسا دمندان (که به صورت مستقل نیز در سطح بین‌المللی مورد توجه قرار گرفت)، مربوط به عکس‌های پناهندگان و آوارگان لهستانی است که در جریان جنگ جهانی دوم به ایران و به‌ویژه شهر اصفهان آمدند. پرتره‌های کودکان و خانواده‌های لهستانی در اصفهان، بخش مهمی از این کتاب را تشکیل می‌دهد.

• تحول پوشش و مدهای اجتماعی: عکس‌های پرتره کتاب به خوبی تغییر سبک پوشش مردم اصفهان (از لباس‌های سنتی قاجار به کلاه‌های پهلوی و لباس‌های مدرن غربی) را در طول چند دهه به تصویر می‌کشند.

• معرفی عکاسان پیشگام اصفهان: کتاب به معرفی اساتید و عکاس‌خانه‌های قدیمی اصفهان از جمله «عکاس‌خانه هولیاس» (میناس مگدسیان) و دیگر عکاسان ارمنی جلفای اصفهان که نقش مهمی در ورود این صنعت به شهر داشتند، می‌پردازد.

۳. اهمیت و ارزش پژوهشی کتاب

• حفظ میراث بصری: بسیاری از نگاتیوهای شیشه‌ای که عکس‌های این کتاب از روی آن‌ها چاپ شده‌اند، در آستانه نابودی و تخریب بودند و این پژوهش باعث نجات آن‌ها شد.

• سند مردم‌شناسی: کتاب تصویری واقعی و بدون رتوش از تنوع قومی و مذهبی اصفهان (مسلمانان، ارامنه، یهودیان و مهاجران خارجی) در قرن گذشته ارائه می‌دهد.

• کیفیت چاپ: این کتاب معمولاً با کیفیت چاپ بسیار بالا و کاغذ مرغوب منتشر شده تا جزئیات پرتره‌ها و بافت عکس‌های تاریخی به خوبی حفظ شود.

یک نکته جالب: پریسا دمندان برای یافتن این آرشیوها سال‌ها وقت صرف کرد. او حتی پس از زلزله بم نیز پروژه‌ای مشابه برای نجات عکس‌های تاریخی آن شهر انجام داد، اما کتاب «چهره‌های اصفهان» به عنوان یکی از منسجم‌ترین کتاب‌ها در حوزه تاریخ‌نگاری محلی عکاسی در ایران شناخته می‌شود.

در پایین میتوانید از تعدادی برگهای کتاب دیدن کنید

Open Book