معادن الافادات ( معادن العلوم ) دو جلد در یک مجلد

درباره کتاب

کتاب با نام «معادن» (یا عنوان کامل‌تر آن «معادن الافاضات») اثری ادبی و تذکره‌مانند از میرزا حبیب‌الله نیر اصفهانی (معروف به نیرالادباء، ۱۳۰۸ اصفهان –۱۳۷۹ ق) و فرزند محمد باقر واثق  است.

توضیح درباره نویسنده و اثر: حبیب‌الله نیر از ادبا، خوش‌نویسان و شاعران سرشناس اصفهان در دوره معاصر بود. او به علوم گوناگون ادبی و دینی تسلط داشت و در حوزه شعر و تاریخ‌نگاری ادبی فعال بود.

• تحصیلات: مقدمات علوم را نزد پدرش (شیخ محمدباقر) فرا گرفت. سپس در درس استادانی چون شیخ مرتضی ریزی و آخوند کاشی حاضر شد. خوش‌نویسی و علوم ادبی را نیز نزد دایی خود، میرزا عبدالحسین قدسی، آموخت.

• مهارت‌ها و شغل: وی بر فنون ادبیات، ریاضیات، نقد شعر، تجوید و خط تسلط داشت و در سرودن شعر به زبان‌های فارسی و عربی و همچنین فن ماده‌تاریخ‌گویی ماهر بود. او برای تأمین معاش تا پایان عمر به شغل حساب‌داری اشتغال داشت.

• وفات: در ۴ جمادی‌الثانیه ۱۳۷۹ ق درگذشت و در تکیه تویسرکانی واقع در مجموعه تخت فولاد اصفهان به خاک سپرده شد.

آثار و تألیفات

۱. معادن (معادن الافاضات): مهم‌ترین و سرشناس‌ترین اثر او در دو جلد، شامل جنگی از فواید ادبی، تراجم (شرح حال) علما و شعرا، مطالب تاریخی و مدایح.

۲. رسوا در خدع میرزا خدا: کتابی در ردّ بهائیت.

۳. رساله در اغلاط چاپی قرآن: رساله‌ای کوچک درباره غلط‌های مطبعی در برخی نسخه‌های چاپ‌شده قرآن.

۴. دیوان شعر: شامل اشعار، مراثی و ماده‌تاریخ‌های وی.

محتوا و ویژگی‌های کتاب معادن :

• موضوع: کتاب معادن (معادن الافاضات) مجموعه‌ای جُنگ‌مانند و کشکول‌طوری از فواید ادبی، تراجم (شرح حال) علما و شعرا، مطالب تاریخی و مدایح و علوم غریبه خفیه و حکایات  است.

• تعداد مجلدات: این اثر در دو جلد تدوین و منتشر شده است.

• اهمیت پژوهشی: این کتاب به دلیل ثبت احوال و آثار رجال، دانشمندان و ادیبان اصفهان و دوره معاصر، یکی از منابع رجالی و تاریخ ادبیات محلی اصفهان محسوب می‌شود و در تذکره‌ها و پژوهش‌های بعدی به آن ارجاع داده شده است.

• كتاب معادن كه به نام هاى (معادن العلوم) و (معادن الافادات) نيز شهرت دارد, بزرگ ترين و مهم ترين اثر نيّر است. او خود در وجه تسميه آن نوشته:
  ولمّا وَرَد الحديث (الناس معادن كمعادن الذهب والفضّة) ترشحت مآثر معدنى للأخلاء, فكل اناء يترشح بما فيه لذا سميتها بالمعادن.101
  و در ذيل اين عنوان كلى, جلد اوّل كتاب را تراوش معادى و جلد دوم را تراوش معاشى ناميده است.