زبان آذربایجان و وحدت ملی ایران

درباره کتاب

رساله ای است درباره تاریخچه زبان آذری و ارتباط زبان آذری فعلی با زبان فارسی

کتاب «زبان آذربایجان و وحدت ملی ایران» نوشته ناصح ناطق (۱۲۸۴–۱۳۶۴) پژوهشی تاریخی و زبان‌شناختی در حوزه هویت، تاریخچه زبان و همبستگی ملی ایران است. این اثر نخستین‌بار در سال ۱۳۵۸ توسط بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار منتشر گردید.

موضوع و محورهای اصلی کتاب

ناصح ناطق در این اثر، پژوهش‌های زبانی و تاریخیِ دانشمندانی چون احمد کسروی (آذری یا زبان باستان آذربایگان)، یحیی ذکاء، عبدالعلی کارنگ و منوچهر مرتضوی را پی گرفته و به تحلیل زبان دیرین منطقه آذربایجان می‌پردازد.

• زبان باستانی آذربایجان (آذری پهلوی): نویسنده با تکیه بر شواهد تاریخی و متون کهن، چگونگی رواج زبان آذری (از شاخه‌های زبان‌های ایرانی شمال‌غربی) در آذربایجان پیش از غلبه و تحول تدریجی زبان ترکی را بررسی می‌کند.

• نقش زبان فارسی در همبستگی ملی: کتاب به این مسئله می‌پردازد که زبان فارسی همواره نه به عنوان زبان یک قوم خاص، بلکه به عنوان زبان مشترکِ ادبی، اداری و دیوانی تمام اقوام ایرانی در سرتاسر سرزمین ایران عمل کرده است.

• رد نظریه‌های قومی و تجزیه‌طلبانه: ناطق با ارائه‌ی ادله تاریخی، نشان می‌دهد تغییر گویش محلی یک منطقه نافی ریشه‌ها و پیوندهای عمیق تاریخی، فرهنگی و نژادی آن با سایر نقاط ایران نیست.

• بررسی گویش‌های بازمانده: معرفی نمونه‌هایی از گویش‌های تاتی، هرزندی و کرینگان که بقایای زبان کهن آذربایجان به شمار می‌روند.

درباره نویسنده

ناصح ناطق (فرزند میرزا جواد ناطق تبریزی از مشروطه‌خواهان سرشناس) مهندس، مترجم و پژوهشگر ایرانی بود. او در کنار فعالیت‌های اجرایی (از جمله مدیریت در ساخت راه‌آهن و سازمان برنامه)، در فرهنگستان و گروه‌های واژه‌گزینی در کنار چهره‌هایی مانند غلامحسین مصاحب به برابریابی برای واژگان علمی پرداخت.