مردان در برابر زنان

درباره کتاب

رمان «مردان در برابر زنان» یکی از آثار جالب و پرحاشیه نویسنده برجسته ایرانی، شهرنوش پارسی‌پور است. این کتاب داستان، تاریخچه و حتی نام‌گذاری بسیار عجیبی دارد که بررسی آن برای درک بهتر اثر ضروری است.

داستان نام‌گذاری و تغییرات کتاب

جالب است بدانید که نام اصلی این رمان، «ماجراهای ساده و کوچک روح درخت» است. شهرنوش پارسی‌پور نگارش این رمان را در تابستان سال ۱۳۵۷ (کمی قبل از انقلاب) به پایان رساند. با این حال، کتاب سال‌ها بعد در ایران اجازه چاپ گرفت و هنگام انتشار در داخل کشور، نام آن بنا به مصلحت‌های سانسور یا تصمیم ناشر به «مردان در برابر زنان» تغییر پیدا کرد. نسخه بدون سانسور و با نام اصلی کتاب، بعدها توسط نشر باران در سوئد منتشر شد.

خلاصه داستان رمان

داستان کتاب از زبان راوی به نام «احمد» روایت می‌شود؛ مردی میانسال، منزوی و کارمند ساده یکی از ادارات. روال عادی و یکنواخت زندگی احمد زمانی تغییر می‌کند که او به توصیه و تشویق یکی از همکارانش تصمیم می‌گیرد آپارتمانی بخرد. خرید این خانه جدید، مثل یک پل او را به گذشته‌اش وصل می‌کند و پای او را دوباره به جمع دوستان قدیمی‌اش باز می‌کند که سال‌ها بود آن‌ها را ترک کرده بود.

یکی از این دوستان به نام «امامی» که معمار است، مسئولیت تزیین و فضاسازی خانه احمد را به عهده می‌گیرد. این بازگشت به جمع قدیمی، باعث شکل‌گیری نشست‌ها، بحث‌ها و چالش‌های فکری میان شخصیت‌های داستان می‌شود.

بستر زمانی و درونمایه کتاب

کتاب به شکل دقیقی فضای اجتماعی و روانی دهه‌های چهل و پنجاه خورشیدی در ایران را به تصویر می‌کشد. درونمایه‌های اصلی رمان را می‌توان در موارد زیر خلاصه کرد:

•  سانسور: فضای جامعه زیر سایه ترس از ساواک و فشار سیاسی است و روشنفکران آن دوره در یک بن‌بست فکری  به سر می‌برند.

• مدرن‌گرایی طبقه متوسط: رمان نشان می‌دهد که چگونه نوعی نوگرایی و لایه‌های غربی شدن در میان طبقه متوسط شهری در حال شکل‌گیری است و این تغییرات چه تضادهایی را به وجود می‌آورد.

• تقابل جهان‌بینی‌ها: نام انتخابیِ «مردان در برابر زنان» توصیف‌کننده بخشی از چالش‌های فکری درون رمان است؛ تضاد میان نگاه سنتی و مدرن به روابط، جایگاه زن در جامعه در حال گذار، و کشمکش‌های درونی روشنفکران آن دوره.

رمان «مردان در برابر زنان» برخلاف برخی دیگر از آثار سورئال پارسی‌پور (مثل زنان بدون مردان یا طوبی و معنای شب)، لحنی واقع‌گرایانه‌تر و اجتماعی‌تر دارد و بیشتر روی روان‌شناسی طبقه متوسط و فضای سیاسی-اجتماعی پیش از انقلاب تمرکز کرده است.