بالبوآ ( کاشف اقیانوس آرام )

درباره کتاب

واسکو نونیِس د بالبوآ (Vasco Núñez de Balboa) یکی از سرشناس‌ترین و در عین حال بدشانس‌ترین کاشفان و فاتحان اسپانیایی (کُنکیستادورها) در قرن شانزدهم میلادی بود. او اولین اروپایی است که توانست با عبور از خشکـی‌های قاره آمریکا به اقیانوس آرام برسد و وجود این پهنه آبی عظیم را برای جهان غرب به اثبات برساند.

۱. اوایل زندگی و ورود به «دنیای جدید»

بالبوآ حدود سال ۱۴۷۵ میلادی در خانواده‌ای اشرافی اما فقیر در اسپانیا متولد شد. او در سال ۱۵۰۰ (چند سال پس از سفرهای کلمب) به امید کسب ثروت به قاره آمریکا مهاجرت کرد.

• مزرعه‌داری ناکام: بالبوآ در جزیره‌ی هیپانیولا (جمهوری دومینیکن و هائیتی کنونی) مسکن گزید و به کشاورزی مشغول شد، اما در کارش شکست خورد و بدهی زیادی به بار آورد.

• فرار در بشکه! در سال ۱۵۱۰، او برای فرار از دست طلبکارانش به همراه سگش در یک بشکه‌ی چوبی درون کشتی «مارتین فرناندز د انسیسو» (که عازم سواحل کلمبیا بود) پنهان شد. وقتی کاپیتان او را پیدا کرد، قصد داشت او را در جزیره‌ای متروک رها کند، اما مهارت‌ها و دانش جغرافیایی بالبوآ باعث شد او را در کشتی نگه دارند.

۲. قدرت‌گیری در پاناما

پس از رسیدن به منطقه، بالبوآ پیشنهاد داد که مستعمره را به منطقه‌ی امن‌تر و حاصلخیزتری به نام داریِن (Darién) در پانامای کنونی منتقل کنند. او با محبوبیت میان سربازان، رهبری منطقه را به دست گرفت و اولین شهرک دائمی اروپاییان در قاره آمریکا را بنا نهاد (Santa María la Antigua del Darién).

برخلاف بسیاری از فاتحان اسپانیایی که فقط با خشونت رفتار می‌کردند، بالبوآ دیپلماسی هوشمندانه‌ای داشت. او با برخی بومیان متحد شد، با دختر یکی از رؤسای قبایل ازدواج کرد و از آنها درباره جغرافیای منطقه اطلاعات گرفت.

۳. سفر تاریخی ۱۵۱۳ و کشف اقیانوس آرام

بومیان به بالبوآ از وجود «دریایی عظیم در جنوب» و سرزمین‌هایی پر از طلا در انتهای آن (اشاره به امپراتوری اینکا در پرو) خبر دادند. از سوی دیگر، بالبوآ متوجه شد که شایعاتی بر ضد او در دادگاه پادشاهی اسپانیا مطرح شده و مقامش در خطر است؛ بنابراین تصمیم گرفت برای جلب رضایت پادشاه، این اقیانوس را کشف کند.

• شروع حرکت: در اول سپتامبر ۱۵۱۳، بالبوآ همراه با حدود ۱۹۰ سرباز اسپانیایی (از جمله فرانسیسکو پیزارو، فاتح بعدی پرو) و حدود ۱,۰۰۰ بومی، راهی بارزخ پاناما شد.

• عبور از جهنم: مسیر پیموده شده یکی از سخت‌ترین سفرهای اکتشافی بود. آنها ناچار بودند از میان جنگل‌های استوایی متراکم، باتلاق‌ها، حشرات مرگبار و نبرد با قبایل متخاصم عبور کنند.

• اولین نگاه به اقیانوس (۲۵ سپتامبر ۱۵۱۳): بالبوآ به تنهایی از خط‌الرأس کوهی بالا رفت و در افق، پهنه آبی بی‌کرانی را مشاهده کرد. او زانو زد و خدا را شکر گفت.

• ورود به آب و تصاحب آن (۲۹ سپتامبر ۱۵۱۳): چند روز بعد، بالبوآ تا کمر وارد آب‌های خلیج سان‌میگل شد، شمشیرش را کشید، پرچم اسپانیا را برافراشت و آن دریا و تمام سرزمین‌های مجاورش را به نام پادشاه اسپانیا ادعا کرد.

• نام‌گذاری: بالبوآ این پهنه آبی را «دریای جنوب» (Mar del Sur) نامید (زیرا از بارزخ پاناما به سمت جنوب نگاه می‌کرد). چند سال بعد در ۱۵۲۰، فردیناند ماژلان هنگام دریانوردی در آن، به دلیل آرام بودن آب‌وهوا نامش را به «اقیانوس آرام» (Pacific Ocean) تغییر داد.

۴. سرنوشت تلخ و پایان زندگی

کشف بالبوآ موقعیت او را در ابتدا تثبیت کرد. پادشاه اسپانیا او را به عنوان فرماندار «دریای جنوب» منصوب کرد. اما حاکم جدید منطقه، مردی به نام پدراریاس داویلا (Pedrarias Dávila)، بسیار جاه‌طلب، ستمگر و به شدت به محبوبیت بالبوآ حسود بود.

با وجود صلح موقت بین آنها، در سال ۱۵۱۹ پدراریاس به اتهام خیانت و شورش، بالبوآ را دستگیر کرد. پس از یک محاکمه‌ی ساختگی، بالبوآ در ژانویه ۱۵۱۹ در سن ۴۴ سالگی گردن زده شد.

اهمیت تاریخی

کشف بالبوآ یکی از برهه‌های کلیدی تاریخ بود؛ زیرا:

1. اثبات کرد که قاره آمریکا یک خشکی کاملاً مجزا بین اقیانوس اطلس و اقیانوس آرام است.

2. راه را برای سفرهای بعدی اسپانیایی‌ها جهت فتح امپراتوری‌های بزرگ آمریکای جنوبی (مانند اینکاها) هموار کرد.